Diafragma gebruiken voor scherptediepte

JaxxTip fotografie

Diafragma voor beginners

Wanneer je een foto maakt, ben je eigenlijk aan het tekenen met licht. Het woord fotografie is afgeleid van het Grieks en betekend letterlijk schrijven met licht: (φῶς (phōs): licht, en γράφειν (graphein): schrijven) (bron: wikipedia).
Om te fotograferen heb je dus licht nodig. En het liefst, precies genoeg licht. Je wilt dat de foto perfect is. Niet onderbelicht (te donker) en niet overbelicht (te licht). Om dat voor elkaar te krijgen maakt je camera o.a. gebruik van het diafragma.

Eh, diafragma?

Een diafragma, ook wel lensopening genoemd is een systeem die bestaat uit een aantal lamellen die over elkaar heen schuiven. En wel op een dusdanige manier dat er altijd een ronde opening in het midden is, die in grootte kan verschillen.
Met een diafragma kan de camera een kleine opening maken, waar dus weinig licht doorheen kan. Maar er kan ook een grote opening gemaakt worden, waar dus veel licht doorheen kan.

Diafragma

De diafragmawaarden kunnen per objectief (lens) verschillen, maar een veel voorkomende reeks is:

f 1      f 1,4      f 2,8      f 4      f 5,6      f 8      f 11      f 16      f 22      f 32

Opvallend is dat het de grootste diafragma opening de kleinste waarde heeft.
Dus diafragma f 1 heeft de grootste opening, terwijl diafragma f 32 de kleinste opening heeft.

Camera instellingen

Wanneer je camera op de Auto-stand staat, regelt deze naast het diafragma ook de sluitertijd (tijd dat het diafragma open staat) en de ISO- waarde (lichtgevoeligheid) bij het maken van iedere foto.
Maar, wanneer je zelf invloed wilt hebben op het resultaat van de foto, zijn er een aantal camera standen die je kunt gebruiken om zelf het diafragma en de sluitertijd en los daarvan de ISO-waarde aan te passen.
In de AV-stand bepaal jij welk diafragma wordt gebruikt en berekend de camera welke sluitertijd daarbij nodig is.
In de Tv-stand is dat precies andersom. Jij bepaalt de sluitertijd en de camera berekend het diafragma die nodig hierbij nodig is.
Daarnaast is er nog een M-stand (en een B-stand) en daarbij bepaal jij zowel het diafragma als de sluitertijd.

Scherptediepte

Om het juiste diafragma te kiezen is het belangrijk om te begrijpen wat het resultaat is met de verschillende lensopeningen. Met het diafragma wordt namelijk, naast de hoeveelheid licht dat wordt doorgelaten, ook de scherptediepte bepaalt.
Scherptediepte is het gebied dat van voor tot achter scherp wordt weergegeven op de foto. De regel hiervoor is hoe groter het diafragmagetal – dit is dus een kleine lensopening – hoe groter het gebied is wat scherp zal zijn. En, hoe kleiner het diafragmagetal – is een grote opening – hoe kleiner het gebied zal zijn.

In het kort:

Groot diafragmagetal = grote scherptediepte
Klein diafragmagetal = kleine scherptediepte

grote scherptediepte

Grote scherptediepte

kleine scherptediepte

Kleine scherptediepte

Sluitertijd

De sluitertijd is een iets makkelijker onderwerp. Wanneer je iets wilt bevriezen wat snel beweegt, gebruik je een snelle sluitertijd. En wanneer je de beweging wilt laten zien, gebruik je een lange sluitertijd…

snelle sluitertijd

Snelle sluitertijd

lange sluitertijd

Lange sluitertijd

Licht, licht, licht

Met veel licht is het natuurlijk makkelijker om te kiezen voor een kleine lensopening dan bij weinig licht. Bij veel licht kan je ook kiezen voor een snellere sluitertijd, zodat de kans op bewegingsonscherpte door het bewegen van het onderwerp of je camera een minder groot risico wordt.
Bij minderlicht en een onderwerp wat niet beweegt kan je bij weinig licht natuurlijk altijd kiezen voor een statief.

Zelf aan de slag

Met de digitale camera’s is erg makkelijk om lekker veel foto’s te maken. Probeer een onderwerp vast te leggen met alle diafragma’s die mogelijk zijn met jouw camera. Bekijk de verschillen en bepaal voor jezelf wat jij mooi vind zodat je op een later moment precies weet welk diafragma je wilt gebruiken om een bepaalde foto te maken.

Houdt er altijd rekening mee dat je licht nodig hebt om een foto te maken. Wanneer er weinig licht is, zal je ergens op moeten inleveren; grotere lensopening (is minder scherptediepte) ISO (een hoog ISO getal levert ruis op) of snelheid (met het risico van bewogen foto’s). Bekijk alle foto’s apart en ga vooral spelen, dat maakt het maken van een foto leuker en geeft uiteindelijk de beste kwaliteit!

Veel plezier!