Kleur en kleurbeheer

JaxxTip fotografie

regenboog

Kleur

Kleur en kleurbeheer zijn belangrijke onderdelen wanneer je werkt met foto’s. Zeker wanneer je die op verschillende manieren wilt laten zien. Zo kan je bijvoorbeeld ergens een mooie foto maken. Het maakt niet uit met welke camera. Na het maken van de foto bekijk je deze, of op je mobieltje, of op de monitor van je computer. Misschien plaats je de foto op social media, waar iedereen de foto bekijkt op zijn eigen scherm. Of print je hem uit op een inkjet printer. Natuurlijk kan je hem ook gebruiken als afbeelding op een ansichtkaart, een kalender, een mok, of welk soort drukwerk dan ook. Bij iedere stap in dit proces kan er kleurverschil ontstaan. Dit komt, omdat ieder apparaat het natuurlijke licht moet nabootsen. Er is helaas nog geen apparaat die het volle kleurbereik kan reproduceren die het menselijk oog ziet. (kleurenblindheid daargelaten)

Licht

Het zonlicht dat de aarde bereikt is elektromagnetische straling in verschillende golflengtes. Utraviolet heeft een te hoge golflengte om met ons oog te zien en infrafood heeft een te lage golflengte. Alle kleuren daartussen in zien wij: rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet

Het menselijke oog

Achter in het oog, ligt het netvlies. Het licht dat het oog binnenkomt valt hier op lichtgevoelige cellen. Dit zijn 2 soorten cellen: kegeltjes en staafjes. De kegeltjes nemen kleur en contrast waar. De staafjes licht en donker.
Er zijn 3 soorten kegeltjes die elk een eigen golflengte waarnemen. Namelijk de golflengtes van Rood, Groen en Blauw (RGB).

kleur en kleurbeheer

Kleuren nabootsen

Om iets te kunnen zien moet er dus licht vallen op de kegeltjes in onze ogen. Dit kan door licht uit te stralen of licht te absorberen.

RGB modus

Het scherm van een mobieltje, de monitor van de computer of een TV werken in de RGB modus. Deze apparaten werken met een scherm die is opgedeeld in heel veel pixels die weer zijn opgedeeld in 3 subpixels in de kleuren Rood, Groen en Blauw. Wanneer alle lichtpuntjes aanstaan is er wit licht. Wanneer ze uitstaan is er geen licht en zien we zwart.

Pixel en Raster

Bij het maken van drukwerk, zoals een papieren krant, poster of brochure is het (nog) niet mogelijk om licht uit te stralen. Daarom werkt het op een andere manier. Namelijk dat deel van het licht laten zien wat je wilt dat wordt gezien. Een voorbeeld: wanneer wit licht op een rode bal valt, reflecteert de bal alleen de frequentie van het rode licht en valt in ons oog. De rest van het licht wordt geabsorbeerd door de bal.

CMYK modus

Deze manier werkt precies andersom dan bij beeldschermen. Bij drukwerk begin je met een wit vel papier. Hierop druk je verschillende gekleurde puntjes dichtbij, of over, elkaar in verschillende formaten (raster). Wanneer alle kleuren over elkaar heen worden gedrukt, moet het zwart zijn. De primaire kleuren bij drukwerk zijn daarom niet gelijk aan de primaire kleuren bij het “licht mengen” Drukwerk gaat uit van de mengkleuren van Rood, Groen en Blauw. Namelijk Geel, Magenta en Cyaan. In theorie zijn deze kleuren samen zwart. De praktijk wijst anders uit. Daarom is er een vierde kleur aan toegevoegd: Zwart. Deze zwart zorgt voor kleurdiepte, intensiteit en contrastverhoging. Daarom wordt deze kleur Sleutel genoemd, in het Engels Key: CMYK.

Kleur en kleurbeheer RGB versus CMYKKleur en kleurbeheer

Elke apparaat, waarmee afbeeldingen worden gereproduceerd, werkt binnen zijn eigen specifieke kleurbereik. Een bepaalde kleur blauw uit een gemaakte foto ziet er vaak net iets anders uit op je beeldscherm en weer anders wanneer deze is afgedrukt met een printer of drukpers. Daarom wordt er gewerkt met kleurprofielen.

Wanneer de kleur van een foto wordt bewerkt is het aan te raden te werken met een gekalibreerd beeldscherm. De kleuren op zo’n beeldscherm worden accuraat weergegeven.

RGB-beelden die bestemd zijn voor drukwerk worden met een kleurprofiel omgezet naar CMYK. Natuurlijk werkt ook de drukkerij werkt met een kleurprofiel. Op die manier is het kleurverschil tussen de gemaakte foto en het uiteindelijke drukwerk het kleinst.

Informatie van:
https://oogfonds.nl/, https://nl.wikipedia.org/, foto regenboog van Pixabay.com